عصرانه با خیام

عمرخيام در سرزمين خويش پيوسته به عنوان عارف و معلمي بلندمرتبه شناخته شده و رباعيات وي به عنوان کتاب مهم و مقدس صوفيان مورد احترام بوده است. پرفسور چارلز. الف. هورن در مقدمه اي بر رباعيات خيام که در جلد هشتم از سري “کتب مقدمه و ادبيات کلاسيک قشري” طبع گرديده() مي نويسد: “مايه تأسف است که خيام در نظر بسياري از خوانندگان مغرب زمين به عنوان يک شاعر ملحد و شهوت طلب و يک مست لايعقل که تنها شوق او شرب خمر و برخورداري از لذات دنيوي است، شناخته شده است. و اين همان اشتباه رايجي است که به طور کلي در باب تصوف رخ داده است. در حقيقت غرب خيام را (با قياس به نفس) از ديدگاه خود نگريسته است و اگر ما بخواهيم ادبيات شرق را آنچنان که هست دريابيم، بايد ببينيم مردم آن کشورها خود چه دريافتي از آثار ادبي خويش دارند، براي غربيان شايد مايه تعجب باشد اگر بشنوند که در ايران بحث و جدالي در حقيقت معاني رباعيات خيام وجود ندارد و همه به اتفاق او را يک شاعر بزرگ متدين مي شناسند.